Quy tắc chính tả c/k, g/gh, ngh/ng Tiếng Việt lớp 1

Con cần biết gì?

Bài học này giúp các con học sinh lớp 1:

• Nắm chắc quy tắc phân biệt khi nào viết c hay k, khi nào viết g hay gh, khi nào viết ng hay ngh.
• Nhận biết rõ nhóm chữ cái đặc biệt e, ê, i để không bao giờ bị viết sai chính tả.
• Vận dụng linh hoạt quy tắc để làm đúng các bài tập điền từ và viết chính tả trên lớp.

Giải thích dễ hiểu

Trong môn Tiếng Việt lớp 1, có một quy tắc chính tả rất quan trọng mà các con cần nhớ kỹ. Quy tắc này liên quan đến ba chữ cái: e, ê, và i.

Khi đứng ngay trước các chữ cái e, ê, i, chúng ta quy định cách viết như sau:

1. Quy tắc c / k:

• Trước e, ê, i: Bắt buộc phải viết là k (không được viết là c).
• Các từ ví dụ đúng: kem, kê, kim.
• Trước các chữ cái khác: Viết là c.
• Các từ ví dụ đúng: cá, cua.

2. Quy tắc g / gh:

• Trước e, ê, i: Bắt buộc phải viết là gh (không được viết là g).
• Các từ ví dụ đúng: ghe, ghế, ghi.
• Trước các chữ cái khác: Viết là g.
• Các từ ví dụ đúng: gà, gỗ.

3. Quy tắc ng / ngh:

• Trước e, ê, i: Bắt buộc phải viết là ngh (không được viết là ng).
• Các từ ví dụ đúng: nghe, nghề, nghỉ.
• Trước các chữ cái khác: Viết là ng.
• Các từ ví dụ đúng: ngô, ngủ.

Mẹo nhỏ dễ nhớ cho bé: Ba chữ cái e, ê, i rất "khiêu vũ giỏi", chỉ thích đi cùng những chữ cái có thêm nét hoặc dài hơn như k, gh, ngh.

Ví dụ minh hoạ

Ví dụ 1: Chọn "c" hay "k" để điền vào chỗ trống: "...em"

• Bước 1: Nhìn vào chữ cái đứng ngay sau chỗ trống. Đó là chữ e.
• Bước 2: Nhớ lại quy tắc: Đứng trước e, ê, i thì phải chọn chữ k.
• Bước 3: Điền k vào chỗ trống. Ta được từ đúng là kem.

Ví dụ 2: Chọn "g" hay "gh" để điền vào chỗ trống: "...ế"

• Bước 1: Quan sát chữ cái liền sau chỗ trống. Đó là chữ ê.
• Bước 2: Áp dụng quy tắc: Đứng trước e, ê, i thì phải ghép thêm chữ h, tức là chọn gh.
• Bước 3: Điền gh vào chỗ trống. Ta được từ đúng là ghế.

Ví dụ 3: Chọn "ng" hay "ngh" để điền vào chỗ trống: "...ủ"

• Bước 1: Quan sát chữ cái liền sau chỗ trống. Đó là chữ u.
• Bước 2: Nhận xét: Chữ u không nằm trong nhóm e, ê, i.
• Bước 3: Vì không đứng trước e, ê, i nên ta dùng ng.
• Bước 4: Điền ng vào chỗ trống. Ta được từ đúng là ngủ.

Lỗi sai thường gặp

1. Viết c thay vì k trước e, ê, i:

• Lỗi sai: Viết "cem", "cim".
• Sửa lại: Trước e, ê, i bắt buộc dùng k. Viết đúng là kem, kim.

2. Quên viết thêm chữ h khi gặp g hoặc ng trước e, ê, i:

• Lỗi sai: Viết "ge", "nge".
• Sửa lại: Khi gặp e, ê, i, chữ g phải thành gh, chữ ng phải thành ngh. Viết đúng là ghe, nghe.

3. Dùng gh hoặc ngh trước các chữ cái không phải e, ê, i:

• Lỗi sai: Viết "ghà", "nghủ".
• Sửa lại: Các chữ cái khác e, ê, i chỉ đi với g và ng. Viết đúng là gà, ngủ.

Bài tập tự luyện

Bài 1: Điền chữ c hoặc k vào chỗ trống: a) ...á b) ...ê c) ...ua

Bài 2: Điền chữ g hoặc gh vào chỗ trống: a) ...ỗ b) ...i c) ...à

Bài 3: Điền chữ ng hoặc ngh vào chỗ trống: a) ...e b) ...ô c) ...ỉ

Bài 4: Chọn từ viết đúng chính tả trong mỗi cặp từ sau: a) cá / ká b) nghề / ngề c) ghe / ge

Gợi ý cho ba mẹ

• Đọc thuộc câu thần chú: Ba mẹ hướng dẫn con đọc nhẩm câu thần chú ngắn gọn: "Trước e, ê, i - đi với k, gh, ngh". Đọc lặp lại nhiều lần giúp con ghi nhớ tự nhiên.
• Tập thói quen quan sát: Khi làm bài tập chính tả, ba mẹ nhắc con luôn nhìn chữ cái đứng ngay sau vị trí cần điền trước khi đặt bút viết.
• Chơi trò phân loại: Ba mẹ viết các từ mẫu như cá, kem, gà, ghế, ngô, nghỉ lên các mảnh giấy nhỏ, sau đó đố con xếp vào hai nhóm: "Nhóm đi với e, ê, i" và "Nhóm không đi với e, ê, i".

Xem đáp án

Bài 1: a) c (tạo thành từ cá) b) k (tạo thành từ kê) c) c (tạo thành từ cua)

Bài 2: a) g (tạo thành từ gỗ) b) gh (tạo thành từ ghi) c) g (tạo thành từ gà)

Bài 3: a) ngh (tạo thành từ nghe) b) ng (tạo thành từ ngô) c) ngh (tạo thành từ nghỉ)

Bài 4: a) cá b) nghề c) ghe