Khái niệm tỉ số phần trăm và cách giải bài tập Toán lớp 5

Con cần biết gì?

Bài học này giúp các em:

• Hiểu được ý nghĩa của tỉ số phần trăm và ký hiệu phần trăm (%).
• Biết cách tìm tỉ số phần trăm của hai số.
• Vận dụng kiến thức để giải các bài toán có lời văn liên quan đến tỉ số phần trăm trong thực tế.

Giải thích dễ hiểu

1. Tỉ số phần trăm là gì? Tỉ số phần trăm là tỉ số của hai số được viết dưới dạng phân số có mẫu số là 100. Ký hiệu phần trăm là: %.

Ví dụ: Phân số 25/100 được viết gọn là 25%. Ta đọc là: hai mươi lăm phần trăm.

2. Cách tìm tỉ số phần trăm của hai số a và b: Muốn tìm tỉ số phần trăm của hai số a và b, ta thực hiện hai bước sau:

• Bước 1: Tìm thương của a và b (lấy a chia cho b).
• Bước 2: Nhân thương đó với 100 rồi viết thêm ký hiệu % vào bên phải kết quả.

Ví dụ: Tìm tỉ số phần trăm của 3 và 4.

• Bước 1: 3 : 4 = 0,75
• Bước 2: 0,75 x 100 = 75, viết thêm ký hiệu % ta được 75%. Vậy tỉ số phần trăm của 3 và 4 là 75%.

Ví dụ minh hoạ

Ví dụ 1: Một lớp học có 40 học sinh, trong đó có 24 học sinh nữ. Tìm tỉ số phần trăm của số học sinh nữ và số học sinh cả lớp.

Bài giải: Tỉ số phần trăm của số học sinh nữ và số học sinh cả lớp là: 24 : 40 = 0,6 0,6 = 60% Đáp số: 60%

Ví dụ 2: Trong vườn có 200 cây ăn quả, gồm 80 cây cam và còn lại là cây bưởi. Tìm tỉ số phần trăm của số cây cam so với tổng số cây trong vườn.

Bài giải: Tỉ số phần trăm của số cây cam so với tổng số cây trong vườn là: 80 : 200 = 0,4 0,4 = 40% Đáp số: 40%

Lỗi sai thường gặp

1. Nhầm lẫn cách viết trung gian: Viết 0,6 x 100 = 60% là sai bản chất phép tính. Cách viết đúng là: 24 : 40 = 0,6 rồi viết 0,6 = 60% (vì 0,6 bằng 60/100).
2. Quên viết ký hiệu % ở kết quả: Học sinh thường chỉ tính ra 0,25 = 25 mà quên ghi ký hiệu % thành 25% ở bước cuối.
3. Chia sai thứ tự hai số: Khi đề bài hỏi tỉ số phần trăm của A và B, em phải lấy A chia cho B (số viết trước chia cho số viết sau), tránh lấy số lớn chia số bé một cách máy móc.

Bài tập tự luyện

Bài 1: Viết các số thập phân sau thành tỉ số phần trăm: a) 0,35 b) 0,08 c) 1,25

Bài 2: Một thư viện có 500 quyển sách, trong đó có 150 quyển sách Toán. Hỏi số sách Toán chiếm bao nhiêu phần trăm tổng số sách trong thư viện?

Bài 3: Một trang trại nuôi 250 con gà, trong đó có 105 con gà trống, còn lại là gà mái. a) Tìm tỉ số phần trăm của số gà trống so với tổng số gà. b) Tìm tỉ số phần trăm của số gà mái so với tổng số gà.

Gợi ý cho ba mẹ

• Ba mẹ có thể lấy ví dụ thực tế trong nhà: "Hôm nay khay trứng có 10 quả, nhà mình đã ăn 3 quả, vậy đã ăn bao nhiêu phần trăm số trứng?".
• Hướng dẫn con nhẩm tính nhanh bằng cách đưa về phân số có mẫu số 100 nếu gặp các số tròn chục hoặc tròn trăm (ví dụ: 3/10 = 30/100 = 30%).
• Nhắc nhở con kiểm tra câu trả lời cuối cùng đã có ký hiệu % hay chưa trước khi nộp bài.

Xem đáp án

Bài 1: a) 0,35 = 35% b) 0,08 = 8% c) 1,25 = 125%

Bài 2: Tỉ số phần trăm của số sách Toán so với tổng số sách trong thư viện là: 150 : 500 = 0,3 0,3 = 30% Đáp số: 30%

Bài 3: a) Tỉ số phần trăm của số gà trống so với tổng số gà là: 105 : 250 = 0,42 0,42 = 42%

b) Số con gà mái là: 250 - 105 = 145 (con) Tỉ số phần trăm của số gà mái so với tổng số gà là: 145 : 250 = 0,58 0,58 = 58% (Hoặc học sinh có thể làm cách khác: 100% - 42% = 58%) Đáp số: a) 42% b) 58%