Cách tính nhẩm dãy tính cộng trừ trong phạm vi 10 cho lớp 1

Con cần biết gì?

Trong chương trình Toán lớp 1, sau khi đã thành thạo các phép cộng và phép trừ đơn lẻ, các con sẽ chuyển sang thực hành tính nhẩm dãy tính có hai dấu phép tính. Bài học này giúp các con:

• Nắm vững quy tắc thực hiện dãy tính theo thứ tự từ trái sang phải.
• Rèn luyện kỹ năng tính nhẩm nhanh, chính xác hai bước trong phạm vi 10.
• Phát triển tư duy logic và khả năng ghi nhớ kết quả trung gian.

Giải thích dễ hiểu

Khi gặp một dãy tính có hai dấu phép tính (có thể là hai dấu cộng, hai dấu trừ, hoặc kết hợp cả cộng và trừ), con cần nhớ một quy tắc quan trọng:

Thực hiện các phép tính lần lượt từ trái sang phải.

Điều này có nghĩa là:

1. Con quan sát dãy tính từ bên trái qua bên phải.
2. Con thực hiện phép tính đầu tiên ở bên trái trước.
3. Con lấy kết quả của phép tính đầu tiên đó để thực hiện tiếp phép tính thứ hai với số còn lại.

Ví dụ: Với dãy tính $5 + 3 - 2$, con không làm phép tính $3 - 2$ trước, mà phải lấy $5 + 3$ trước. Được bao nhiêu, con mới trừ đi $2$.

Ví dụ minh hoạ

Ví dụ 1: Dãy tính gồm hai phép cộng

Tính: $4 + 2 + 3$

• Bước 1: Thực hiện phép tính bên trái trước: $4 + 2 = 6$.
• Bước 2: Lấy $6$ cộng tiếp với $3$: $6 + 3 = 9$.
• Kết quả: $4 + 2 + 3 = 9$.

Ví dụ 2: Dãy tính gồm hai phép trừ

Tính: $9 - 4 - 2$

• Bước 1: Thực hiện phép tính bên trái trước: $9 - 4 = 5$.
• Bước 2: Lấy $5$ trừ tiếp cho $2$: $5 - 2 = 3$.
• Kết quả: $9 - 4 - 2 = 3$.

Ví dụ 3: Dãy tính kết hợp phép trừ và phép cộng

Tính: $7 - 3 + 4$

• Bước 1: Thực hiện phép tính bên trái trước: $7 - 3 = 4$.
• Bước 2: Lấy $4$ cộng tiếp với $4$: $4 + 4 = 8$.
• Kết quả: $7 - 3 + 4 = 8$.

Lỗi sai thường gặp

• Lỗi 1: Tính không theo thứ tự từ trái sang phải. Các con hay có thói quen chọn phép tính dễ hơn để làm trước (ví dụ làm phép tính bên phải trước). Cách sửa: Hướng dẫn con dùng ngón tay hoặc thước kẻ che phép tính phía sau lại, chỉ thực hiện phép tính đầu tiên bên trái, làm xong bước một mới mở tiếp bước hai.

• Lỗi 2: Quên kết quả tạm thời của bước một. Khi tính xong phép tính đầu tiên, con chưa quen ghi nhớ nên khi lấy số đó tính tiếp sẽ bị nhầm lẫn. Cách sửa: Khuyên con dùng bút chì viết nhẹ kết quả của bước một ngay phía dưới dấu phép tính thứ nhất.

• Lỗi 3: Nhầm dấu phép tính. Con nhìn nhầm dấu cộng thành dấu trừ hoặc ngược lại ở bước thứ hai. Cách sửa: Nhắc con đọc to cả dãy tính lên trước khi làm và dùng bút chì khoanh nhẹ từng dấu phép tính để chú ý kĩ hơn.

Bài tập tự luyện

Bài 1: Tính $3 + 4 + 2$

Bài 2: Tính $8 - 5 - 1$

Bài 3: Tính $6 + 3 - 4$

Bài 4: Tính $10 - 7 + 2$

Gợi ý cho ba mẹ

• Sử dụng vật thật: Ba mẹ có thể dùng que tính, viên bi hoặc kẹo để minh hoạ. Ví dụ: Đưa cho con 5 viên bi, cho thêm 3 viên, rồi bảo con cho đi 2 viên. Thao tác thực tế giúp con hiểu bản chất của việc cộng thêm rồi bớt đi.
• Nhắc nhở con nháp số trung gian: Trong giai đoạn đầu, hãy khuyến khích con viết số trung gian bằng bút chì. Khi con đã tính nhẩm thành thạo, con có thể bỏ qua bước viết số nháp này.
• Đặt câu hỏi gợi mở: Thay vì làm hộ con, ba mẹ hãy hỏi: "Trong dãy tính này, con sẽ làm phép tính nào trước?", "Kết quả của phép tính đầu tiên là bao nhiêu?", "Bây giờ con lấy số đó làm gì tiếp theo?".
• Duy trì thời gian luyện tập ngắn: Mỗi ngày chỉ cần cho con làm 4 đến 5 bài tập dãy tính để con không bị mệt mỏi hay áp lực.

Xem đáp án

Bài 1:

• Bước 1: $3 + 4 = 7$
• Bước 2: $7 + 2 = 9$
• Kết quả: $9$

Bài 2:

• Bước 1: $8 - 5 = 3$
• Bước 2: $3 - 1 = 2$
• Kết quả: $2$

Bài 3:

• Bước 1: $6 + 3 = 9$
• Bước 2: $9 - 4 = 5$
• Kết quả: $5$

Bài 4:

• Bước 1: $10 - 7 = 3$
• Bước 2: $3 + 2 = 5$
• Kết quả: $5$