Bí quyết tính nhẩm phép cộng có nhớ trong phạm vi 100 lớp 2

Con cần biết gì?

Trong chương trình Toán lớp 2, ngoài việc đặt tính rồi tính trên giấy, kỹ năng tính nhẩm đóng vai trò rất quan trọng giúp con phát triển tư duy logic và phản xạ số học. Bài học này sẽ giúp con:

• Hiểu được bản chất của việc tính nhẩm phép cộng có nhớ trong phạm vi 100.
• Nắm vững 2 phương pháp tính nhẩm nhanh: Tách số thành tròn chục và Tách cả hai số thành Chục và Đơn vị.
• Áp dụng linh hoạt để giải các bài toán thực tế mà không cần dùng đến giấy nháp.

Giải thích dễ hiểu

Tính nhẩm là quá trình thực hiện phép tính hoàn toàn trong đầu. Khi gặp phép cộng có nhớ của hai số có hai chữ số, con có thể lựa chọn một trong hai cách nhẩm đơn giản sau:

Cách 1: Tách cả hai số thành Chục và Đơn vị

Đây là cách làm rất quen thuộc và ít khi bị nhầm lẫn.

• Bước 1: Tách mỗi số thành phần tròn chục và phần đơn vị.
• Bước 2: Cộng hai số tròn chục lại với nhau.
• Bước 3: Cộng hai số đơn vị lại với nhau.
• Bước 4: Cộng hai kết quả vừa tìm được lại với nhau.

Cách 2: Tách một số để làm tròn chục số kia

Cách này giúp con nhẩm cực kỳ nhanh khi một trong hai số gần đạt đến số tròn chục (như có chữ số hàng đơn vị là 8 hoặc 9).

• Bước 1: Xem số nào gần tròn chục hơn, xác định số đó còn thiếu mấy đơn vị.
• Bước 2: Tách số còn lại để lấy đúng số đơn vị thiếu đó.
• Bước 3: Gộp phần vừa tách vào số ban đầu để tạo thành số tròn chục.
• Bước 4: Cộng số tròn chục mới với phần còn lại.

Ví dụ minh hoạ

Ví dụ 1 (Áp dụng Cách 1): Tính nhẩm phép tính $37 + 25$.

• Lời giải:
  • Bước 1: Tách $37 = 30 + 7$ và $25 = 20 + 5$.
  • Bước 2: Cộng phần chục: $30 + 20 = 50$.
  • Bước 3: Cộng phần đơn vị: $7 + 5 = 12$.
  • Bước 4: Cộng hai kết quả: $50 + 12 = 62$.
  • Vậy: $37 + 25 = 62$.

Ví dụ 2 (Áp dụng Cách 2): Tính nhẩm phép tính $48 + 16$.

• Lời giải:
  • Bước 1: Nhận thấy $48$ chỉ thiếu $2$ đơn vị để thành $50$.
  • Bước 2: Tách $16 = 2 + 14$.
  • Bước 3: Gộp $2$ vào $48$: $48 + 2 = 50$.
  • Bước 4: Cộng phần còn lại: $50 + 14 = 64$.
  • Vậy: $48 + 16 = 64$.

Lỗi sai thường gặp

1. Cộng thiếu phần nhớ: Khi tính nhẩm phần đơn vị ra kết quả lớn hơn hoặc bằng 10, con hay quên không cộng thêm chữ số hàng chục đó vào tổng phần tròn chục.

   • Cách khắc phục: Hãy luôn nhẩm tổng các số tròn chục trước, sau đó cộng toàn bộ kết quả của phần đơn vị vào.

2. Tách số bị nhầm: Khi tách số ở Cách 2, con có thể tách nhầm làm thay đổi giá trị ban đầu (ví dụ: tách $16$ thành $2$ và $13$).

   • Cách khắc phục: Sau khi tách, hãy nhẩm lại nhanh xem hai số vừa tách có cộng lại ra đúng số ban đầu không ($2 + 14 = 16$).

Bài tập tự luyện

Bài 1: Tính nhẩm bằng cách tách thành Chục và Đơn vị: a) $28 + 15$ b) $46 + 37$

Bài 2: Tính nhẩm bằng cách làm tròn chục: a) $59 + 24$ b) $38 + 45$

Bài 3: Bạn Nam có $29$ viên bi màu xanh và $18$ viên bi màu đỏ. Hỏi bạn Nam có tất cả bao nhiêu viên bi?

Gợi ý cho ba mẹ

• Chơi trò "Đố vui phản xạ": Ba mẹ đưa ra các phép tính đơn giản trong đời sống (như đếm số bát, đếm số hoa quả) và đố con nhẩm nhanh trong vòng 10 giây.
• Khuyến khích con nói ra cách làm: Đừng chỉ hỏi kết quả, hãy hỏi con: "Con đã nhẩm như thế nào trong đầu vậy?". Việc giải thích giúp con ghi nhớ phương pháp lâu hơn.
• Sử dụng que tính hoặc hạt đậu: Nếu con còn lúng túng khi làm tròn chục, ba mẹ hãy dùng que tính nhóm thành các bó 10 que để con quan sát trực quan việc "gộp cho đủ 10".

Xem đáp án

Bài 1: a) $28 + 15 = (20 + 10) + (8 + 5) = 30 + 13 = 43$ b) $46 + 37 = (40 + 30) + (6 + 7) = 70 + 13 = 83$

Bài 2: a) $59 + 24 = (59 + 1) + 23 = 60 + 23 = 83$ b) $38 + 45 = (38 + 2) + 43 = 40 + 43 = 83$

Bài 3: Nam có tất cả số viên bi là: $29 + 18 = 47$ (viên bi) Đáp số: $47$ viên bi.