Cách giải bài toán có lời văn về bảng nhân 2 và nhân 5 lớp 2

Con cần biết gì?

Trong chương trình Toán lớp 2, bài toán có lời văn liên quan đến bảng nhân 2 và bảng nhân 5 giúp các con vận dụng phép tính vào cuộc sống hằng ngày. Sau bài học này, con sẽ:

• Phân tích được đề bài để nhận biết khi nào cần dùng phép nhân 2 hoặc phép nhân 5.
• Biết cách xác định đúng thừa số thứ nhất (số được lặp lại) và thừa số thứ hai (số lần lặp lại).
• Trình bày bài giải hoàn chỉnh gồm: câu lời giải, phép tính có kèm đơn vị và đáp số.

Giải thích dễ hiểu

Để giải đúng bài toán có lời văn, các con hãy nhớ hai quy tắc quan trọng về ý nghĩa phép nhân:

1. Khi nào dùng phép nhân 2? Khi đề bài cho biết mỗi nhóm có 2 đối tượng (ví dụ: mỗi con gà có 2 chân, mỗi xe đạp có 2 bánh, mỗi đôi đũa có 2 chiếc) và yêu cầu tính tổng số đối tượng trong nhiều nhóm như thế. Công thức: 2 x (Số nhóm) = (Tổng số)

2. Khi nào dùng phép nhân 5? Khi đề bài cho biết mỗi nhóm có 5 đối tượng (ví dụ: mỗi bàn tay có 5 ngón, mỗi túi gạo nặng 5 kg, mỗi hộp có 5 chiếc bánh) và yêu cầu tính tổng số đối tượng trong nhiều nhóm như thế. Công thức: 5 x (Số nhóm) = (Tổng số)

3 bước giải bài toán có lời văn:

• Bước 1: Tóm tắt đề bài. Tìm xem bài toán cho biết gì (giá trị của 1 nhóm là 2 hay 5, có bao nhiêu nhóm) và bài toán hỏi gì.
• Bước 2: Viết lời giải. Dựa vào câu hỏi của đề bài để viết câu trả lời.
• Bước 3: Viết phép tính và đáp số. Đặt giá trị của 1 nhóm (2 hoặc 5) đứng trước dấu nhân, số nhóm đứng sau dấu nhân.

Ví dụ minh hoạ

Ví dụ 1: Mỗi xe máy có 2 bánh xe. Hỏi 7 xe máy như thế có tất cả bao nhiêu bánh xe?

Phân tích:

• Giá trị của 1 xe là 2 bánh xe.
• Có 7 xe máy (lặp lại 7 lần).
• Phép tính cần làm: 2 x 7

Bài giải: 7 xe máy có số bánh xe là: 2 x 7 = 14 (bánh xe) Đáp số: 14 bánh xe.

Ví dụ 2: Mỗi túi cam có 5 quả cam. Hỏi 6 túi như thế có tất cả bao nhiêu quả cam?

Phân tích:

• Giá trị của 1 túi là 5 quả cam.
• Có 6 túi cam (lặp lại 6 lần).
• Phép tính cần làm: 5 x 6

Bài giải: 6 túi có tất cả số quả cam là: 5 x 6 = 30 (quả cam) Đáp số: 30 quả cam.

Lỗi sai thường gặp

1. Viết ngược thứ tự phép nhân: Ví dụ sai: 6 x 2 = 12 (bánh xe). Giải thích: Theo chương trình lớp 2, giá trị được lặp lại (2 bánh xe) phải viết trước, số lần lặp lại (6 xe) viết sau. Cách viết đúng là 2 x 6 = 12.

2. Nhầm lẫn giữa phép cộng và phép nhân: Ví dụ sai: 5 + 4 = 9 (quả cam). Cách sửa: Đề bài nói "mỗi túi có 5 quả, có 4 túi" tức là 5 được lấy 4 lần, con phải dùng phép nhân 5 x 4 = 20.

3. Thiếu hoặc ghi sai đơn vị tính: Ví dụ sai: 2 x 5 = 10 (xe). Cách sửa: Đề bài hỏi "bao nhiêu bánh xe" thì đơn vị trong ngoặc phải là (bánh xe).

Bài tập tự luyện

Bài 1: Mỗi con chim có 2 cái cánh. Hỏi 9 con chim có tất cả bao nhiêu cái cánh?

Bài 2: Mẹ xếp bánh vào các dĩa, mỗi dĩa xếp 5 chiếc bánh. Hỏi 8 dĩa như thế có tất cả bao nhiêu chiếc bánh?

Bài 3: Mỗi tuần lễ em đi học 5 ngày. Hỏi 4 tuần lễ em đi học tất cả bao nhiêu ngày?

Bài 4: Lớp học có 10 bàn, mỗi bàn có 2 học sinh ngồi. Hỏi lớp học đó có tất cả bao nhiêu học sinh?

Gợi ý cho ba mẹ

• Sử dụng đồ vật thực tế: Ba mẹ có thể dùng đũa (mỗi đôi có 2 chiếc) hoặc bàn tay (mỗi bàn tay có 5 ngón) để đố con. Ví dụ: "Nhà mình có 4 người, mỗi người dùng 1 đôi đũa, vậy có tất cả bao nhiêu chiếc đũa?".
• Hỏi con câu hỏi phản biện: Khi con viết phép tính, ba mẹ hãy hỏi: "Tại sao con lại lấy 2 nhân 4 mà không phải 4 nhân 2?". Điều này giúp con hiểu sâu bản chất phép nhân thay vì làm theo thói quen.
• Rèn kỹ năng gạch chân từ khóa: Hướng dẫn con dùng bút chì gạch chân dưới các từ quan trọng trong đề bài như "mỗi", "có tất cả", "mỗi túi", "mỗi con".

Xem đáp án

Bài 1: 9 con chim có tất cả số cái cánh là: 2 x 9 = 18 (cái cánh) Đáp số: 18 cái cánh.

Bài 2: 8 dĩa như thế có tất cả số chiếc bánh là: 5 x 8 = 40 (chiếc bánh) Đáp số: 40 chiếc bánh.

Bài 3: 4 tuần lễ em đi học tất cả số ngày là: 5 x 4 = 20 (ngày) Đáp số: 20 ngày.

Bài 4: Lớp học đó có tất cả số học sinh là: 2 x 10 = 20 (học sinh) Đáp số: 20 học sinh.