Mẹo giúp bé lớp 1 thành thạo tách và gộp số trong phạm vi 10

Con cần biết gì?

• Hiểu được bản chất của thao tác tách (chia một nhóm thành hai nhóm nhỏ) và gộp (gộp hai nhóm nhỏ thành một nhóm lớn).
• Biết cách nói và thể hiện sơ đồ tách - gộp số đơn giản trong phạm vi 10.
• Hình thành tư duy số học nền tảng để học tốt phép cộng và phép trừ sau này.

Giải thích dễ hiểu

Trong chương trình Toán lớp 1 mới, tách và gộp số là bài học rất quan trọng giúp trẻ hiểu bản chất của số lượng trước khi học cộng trừ.

1. Thao tác Tách số:

• Khi con có một nhóm đồ vật, con chia nhóm đó thành hai phần nhỏ hơn.
• Ví dụ: Con có 5 quả cam. Con chia 3 quả cho mẹ và 2 quả cho bé. Ta nói: "5 gồm 3 và 2" hoặc "5 gồm 2 và 3".
• Từ khóa cần nhớ khi tách: gồm.

2. Thao tác Gộp số:

• Khi con lấy hai nhóm đồ vật riêng biệt đặt lại gần nhau để đếm tất cả.
• Ví dụ: Tay trái con cầm 2 chiếc bản đồ, tay phải cầm 1 chiếc. Khi gộp hai tay lại, con có 3 chiếc bản đồ. Ta nói: "Gộp 2 và 1 được 3".
• Từ khóa cần nhớ khi gộp: gộp ... và ... được ...

Ví dụ minh hoạ

Ví dụ 1: Thực hành tách số 6

• Bước 1: Ba mẹ cho bé 6 viên bi.
• Bước 2: Yêu cầu bé đẩy 4 viên bi sang bên trái, 2 viên bi sang bên phải.
• Bước 3: Bé quan sát và đọc: "6 gồm 4 và 2".

Ví dụ 2: Thực hành gộp số tạo thành 7

• Bước 1: Đặt 3 cái cúc áo bên trái và 4 cái cúc áo bên phải.
• Bước 2: Bé gạt tất cả cúc áo vào giữa và đếm: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7.
• Bước 3: Bé đọc: "Gộp 3 và 4 được 7".

Ví dụ 3: Tìm số còn thiếu trong thao tác tách số 8

• Hỏi: "8 gồm 5 và mấy?"
• Bước 1: Lấy 8 que tính.
• Bước 2: Tách ra một bên 5 que tính.
• Bước 3: Đếm số que tính còn lại ở bên kia: 1, 2, 3 que tính.
• Kết luận: 8 gồm 5 và 3.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm lẫn câu nói giữa tách và gộp: Bé hay nói "Gộp 5 gồm 2 và 3" thay vì "5 gồm 2 và 3". Cách sửa: Dạy bé quy tắc ngón tay: Bàn tay xòe ra chia đôi là TÁCH (dùng từ "gồm"), hai bàn tay chắp lại là GỘP (dùng từ "được").
• Bỏ sót các cặp số khi tách: Khi được hỏi số 4 tách thành những cặp nào, bé chỉ trả lời "2 và 2" mà quên cặp "1 và 3". Cách sửa: Hướng dẫn bé tách theo thứ tự lần lượt: Tách 1 vật sang trước, sau đó tách 2 vật, rồi 3 vật.
• Đếm sót khi thực hiện gộp: Bé gộp đồ vật nhưng đếm thiếu do đồ vật để xáo trộn. Cách sửa: Dạy bé xếp đồ vật thành một hàng ngang rồi vừa chỉ tay vừa đếm từ trái sang phải.

Bài tập tự luyện

Bài 1: Điền số thích hợp vào chỗ chấm: a) 5 gồm 4 và ... b) 9 gồm 3 và ...

Bài 2: Điền số thích hợp vào chỗ chấm: a) Gộp 2 và 5 được ... b) Gộp 6 và 4 được ...

Bài 3: Quan sát và điền từ "gồm" hoặc "được" vào chỗ chấm: a) 7 ... 5 và 2. b) Gộp 1 và 8 ... 9.

Bài 4: Tìm tất cả các cách tách số 4 thành hai phần.

Gợi ý cho ba mẹ

• Dùng vật thật trực quan: Ba mẹ nên dùng bánh, kẹo, hạt cườm, hoặc đồ chơi quen thuộc để bé cầm nắm và thao tác trực tiếp.
• Chơi trò đố vui phản xạ: Lúc rảnh rỗi, ba mẹ đố: "Tách 6!", bé xòe các ngón tay và nói: "6 gồm 5 và 1".
• Chuyển giao sang phép tính: Khi bé đã thuần thục tách gộp, ba mẹ có thể liên hệ nhẹ nhàng: "Gộp 2 và 3 được 5 chính là phép tính 2 cộng 3 bằng 5 đấy!"

Xem đáp án

Bài 1: a) 1 b) 6

Bài 2: a) 7 b) 10

Bài 3: a) gồm b) được

Bài 4: Các cách tách số 4 là:

• 4 gồm 1 và 3 (hoặc 3 và 1)
• 4 gồm 2 và 2