Cách tìm tỉ số phần trăm của hai số Toán lớp 5

Con cần biết gì?

Bài học này sẽ giúp con:

• Nắm vững quy tắc 2 bước để tìm tỉ số phần trăm của hai số.
• Biết cách thực hiện phép chia và đổi kết quả thương tìm được sang tỉ số phần trăm.
• Vận dụng thành thạo quy tắc vào giải các bài toán có lời văn thực tế.

Giải thích dễ hiểu

Muốn tìm tỉ số phần trăm của hai số $a$ và $b$, con thực hiện theo 2 bước đơn giản sau:

• Bước 1: Tìm thương của $a$ và $b$ bằng cách lấy $a$ chia cho $b$ ($a : b$).
• Bước 2: Nhân thương đó với 100 rồi viết thêm ký hiệu phần trăm ($%$) vào bên phải kết quả vừa tìm được.

Chú ý khi tính toán: Khi thực hiện phép chia $a : b$, nếu phần thập phân của thương kéo dài mãi, con hãy lấy đến 4 chữ số ở phần thập phân rồi nhân với 100 để đổi sang tỉ số phần trăm.

Ví dụ minh hoạ

Ví dụ 1: Một lớp học có 40 học sinh, trong đó có 25 học sinh thích môn Toán. Tìm tỉ số phần trăm của số học sinh thích môn Toán và số học sinh cả lớp.

Lời giải:

• Thương của số học sinh thích môn Toán và số học sinh cả lớp là: 25 : 40 = 0,625
• Đổi thương vừa tìm được sang tỉ số phần trăm: 0,625 = 62,5%
• Đáp số: 62,5%.

Ví dụ 2: Trong vườn nhà bà có 12 cây cam và 15 cây xoài. Tìm tỉ số phần trăm của số cây cam so với số cây xoài.

Lời giải:

• Thương của số cây cam và số cây xoài là: 12 : 15 = 0,8
• Đổi sang tỉ số phần trăm: 0,8 = 80%
• Đáp số: 80%.

Lỗi sai thường gặp

1. Nhầm lẫn thứ tự số bị chia và số chia: Đề bài yêu cầu tìm tỉ số phần trăm của $A$ so với $B$ nhưng con lại lấy $B : A$.
   • Cách sửa: Đọc kỹ đề bài, đối tượng đứng trước từ "so với" hoặc "và" sẽ là số bị chia ($A$), đối tượng đứng sau sẽ là số chia ($B$). Ta thực hiện phép tính $A : B$.
2. Quên viết ký hiệu phần trăm ($%$): Khi nhân thương với 100, con quên không ghi thêm ký hiệu $%$ ở bên phải.
   • Cách sửa: Luôn nhớ rằng khi đã chuyển sang tỉ số phần trăm thì kết quả bắt buộc phải có ký hiệu $%$.
3. Làm tròn số thập phân chưa chính xác: Với phép chia không chia hết, con dừng quá sớm hoặc làm tròn chưa đúng.
   • Cách sửa: Giữ đúng quy tắc chia lấy đến 4 chữ số thập phân rồi mới đổi sang phần trăm.

Bài tập tự luyện

Bài 1: Một thư viện trường có 500 quyển sách, trong đó có 180 quyển sách thiếu nhi. Tìm tỉ số phần trăm của số sách thiếu nhi so với tổng số sách trong thư viện.

Bài 2: Trang trại có 80 con gà và 20 con vịt. Hỏi số con vịt chiếm bao nhiêu phần trăm tổng số con vật trong trang trại?

Bài 3: Một người thợ may dùng 8m vải để may áo, đã dùng hết 6m vải. Tìm tỉ số phần trăm số vải đã dùng so với tổng số vải người đó có.

Gợi ý cho ba mẹ

• Giúp con xác định đúng phép chia: Ba mẹ hỏi con: "Đề bài yêu cầu tìm tỉ số của số nào so với số nào?" để giúp con nhận biết đúng số bị chia và số chia.
• Ôn lại phép chia số tự nhiên ra số thập phân: Nhắc con thực hiện cẩn thận phép chia số tự nhiên để tránh sai sót ở bước tính thương.
• Thực hành qua ví dụ thực tế: Ba mẹ có thể đố con các tình huống hàng ngày như: "Hôm nay rổ trái cây có 3 quả táo và 2 quả lê, số quả lê chiếm bao nhiêu phần trăm tổng số quả trong rổ?" để con vừa học vừa chơi.

Xem đáp án

Bài 1: Thương của số sách thiếu nhi và tổng số sách là: 180 : 500 = 0,36 Tỉ số phần trăm của số sách thiếu nhi so với tổng số sách là: 0,36 = 36% Đáp số: 36%.

Bài 2: Tổng số con vật trong trang trại là: 80 + 20 = 100 (con) Tỉ số phần trăm của số con vịt so với tổng số con vật là: 20 : 100 = 0,2 = 20% Đáp số: 20%.

Bài 3: Tỉ số phần trăm số vải đã dùng so với tổng số vải là: 6 : 8 = 0,75 = 75% Đáp số: 75%.